Χίμαιρα
Το πυρπνόο τέρας της Λυκίας με μορφή λέοντα, αίγας και δράκοντα
Ταυτότητα & Ιερά Στοιχεία
Γενεαλογική Καταγωγή & Συγγένειες
Μυθολογική Αφήγηση & Συμβολισμός
Η Χίμαιρα, κόρη του Τυφώνα και της Έχιδνας, ήταν το πυρπνόο τέρας που φώλιαζε στα βουνά της Λυκίας στη Μικρά Ασία. Όπως την περιγράφει ο Όμηρος στην Ιλιάδα («πρόσθε λέων, ὄπιθεν δὲ δράκων, μέσση δὲ χίμαιρα»), είχε μπροστά σώμα λιονταριού, στη μέση κεφάλι αγριοκάτσικου που ξερνούσε φωτιά και πίσω ουρά δράκοντα. Εξοντώθηκε από τον Κορίνθιο ήρωα Βελλεροφόντη, ο οποίος της επιτέθηκε από τον αέρα ιππεύοντας τον φτερωτό Πήγασο.
«ἡ δ᾽ ἄρ᾽ ἔην θεῖον γένος οὐδ᾽ ἀνθρώπων, / πρόσθε λέων, ὄπιθεν δὲ δράκων, μέσση δὲ χίμαιρα, / δεινὸν ἀποπνείουσα πυρὸς μένος αἰθομένοιο· / καὶ τὴν μὲν κατέπεφνε θεῶν τεράεσσι πιθήσας.»
Αυτή λοιπόν κρατούσε από θεϊκή γενιά κι όχι από ανθρώπους, μπροστά λιοντάρι, πίσω δράκοντας, και στη μέση κατσίκα, που ξερνούσε τρομερή τη δύναμη της καιόμενης φωτιάς· κι αυτήν τη σκότωσε (ο Βελλεροφόντης) υπακούοντας στα θεϊκά σημάδια.
Η Τερατώδης Φύση και τα Τρία Σώματα: Λέων, Αίγα και Φίδι
Η Χίμαιρα κρατούσε από την πιο φρικτή γενεαλογική γραμμή του αρχαίου κόσμου: γονείς της ήταν ο καταστροφικός Τυφώνας και η Έχιδνα, αδελφή του Κέρβερου, της Λερναίας Ύδρας και της Σφίγγας. Το όνομά της στα αρχαία ελληνικά σήμαινε κυριολεκτικά «νεαρή κατσίκα» (χίμαιρα), όμως η ανατομία της ήταν ένας πρωτοφανής εφιάλτης που αψηφούσε κάθε φυσικό νόμο.
Στο εμπρόσθιο μέρος είχε τη ρώμη, τα νύχια και τη χαίτη ενός αιμοδιψούς λέοντα· στο μέσο του κορμού της ορθωνόταν η κεφαλή μιας άγριας αίγας, από τα ρουθούνια της οποίας ξεπηδούσαν αδιάκοπες ανάσες καυτής φωτιάς· και το πίσω μέρος της κατέληγε σε ένα εύκαμπτο, ισχυρό σώμα φιδιού ή δράκοντα με θανατηφόρα δόντια. Στη Θεογονία του Ησιόδου (στ. 319-324) περιγράφεται ως «ἀμαιμάκετος» (ακαταμάχητη), γρήγορη στα πόδια και με τρία κεφάλια: λιονταριού, αίγας και δράκοντα.
Το Πύρινο Ρήμαγμα της Λυκίας και τα Αιώνια Ηφαίστεια
Η Χίμαιρα είχε τη φωλιά της στα φαράγγια της Λυκίας στη Μικρά Ασία —κοντά στο όρος Κράγος, όπου αναβλύζουν από τη γη οι φυσικές φλόγες των Γιαναρτάς— και ερήμωνε την ύπαιθρο. Κατέκαιγε τα σπαρτά και τους ελαιώνες, άρπαζε τα κοπάδια των βοσκών και καταβρόχθιζε όποιον διαβάτη τολμούσε να περάσει από τα ορεινά μονοπάτια.
Οι φλόγες που εκτόξευε ήταν τόσο πυρακτωμένες που έλιωναν τις χάλκινες πανοπλίες και τα ακόντια των στρατιωτών πριν προλάβουν καν να την πλησιάσουν. Ο βασιλιάς της Λυκίας Ιοβάτης έβλεπε τη χώρα του να ερημώνεται, καθώς κανένας πεζός πολεμιστής δεν μπορούσε να πλησιάσει την πύρινη ανάσα του θηρίου.
Η Δοκιμασία του Ιοβάτη και η Συμμαχία του Βελλεροφόντη με τον Πήγασο
Όταν ο Βελλεροφόντης έφτασε στη Λυκία κουβαλώντας το σφραγισμένο γράμμα του Προίτου που διέτασσε τη θανάτωσή του, ο Ιοβάτης θεώρησε τη Χίμαιρα ως το τέλειο εργαλείο για να εκτελέσει την εντολή χωρίς να λερώσει τα χέρια του. Ανέθεσε στον νεαρό ξένο την εξόντωση του τέρατος, βέβαιος ότι κανένας άνθρωπος δεν θα επέστρεφε ζωντανός από τη φωλιά της.
Ωστόσο, ο Βελλεροφόντης δεν βάδισε πεζός στο μαρτύριο. Με το χρυσό χαλινάρι της Αθηνάς είχε ήδη δαμάσει στην Κόρινθο τον φτερωτό Πήγασο. Από ψηλά πάνω στον Πήγασο, ο Βελλεροφόντης μπορούσε να χτυπήσει το θηρίο χωρίς να τον φτάνει η πύρινη πνοή του.
Το Δόρυ με τον Μόλυβδο και η Σημασία του Ονόματος της Χίμαιρας
Κατά τους σχολιαστές της Ιλιάδας (Σχόλια εις Ομήρου Ιλιάδα Ζ 181) και τον Τζέτζη, ο Βελλεροφόντης στερέωσε στην αιχμή του δόρατός του ένα κομμάτι μολύβδου και, εφορμώντας από ψηλά με τον Πήγασο, το έμπηξε στο στόμα της πυρπνόου αίγας.
Από την ίδια την πύρινη πνοή της Χίμαιρας ο μόλυβδος έλιωσε και χύθηκε στα σπλάχνα της, νεκρώνοντας το θηρίο. Στην αρχαία τέχνη —με γνωστότερο παράδειγμα τη χάλκινη ετρουσκική Χίμαιρα του Αρέτζο (5ος αι. π.Χ.)— το τέρας εικονίζεται έτοιμο να επιτεθεί με ανασηκωμένη τη χαίτη του λέοντα, ενώ ήδη από την ελληνιστική εποχή το όνομα «χίμαιρα» πέρασε στη γλώσσα ως συνώνυμο του απραγματοποίητου και απατηλού οράματος.
Δείτε τη θέση της Χίμαιρας στο Γενεαλογικό Δέντρο
Εξερευνήστε τις διακλαδώσεις και τους θεϊκούς δεσμούς, από το αρχέγονο Χάος μέχρι τους ήρωες.