Άρης
Ο θεός του πολέμου και της ένοπλης μάχης
Ταυτότητα & Ιερά Στοιχεία
Κύρια Ιερά Κέντρα & Τόποι Λατρείας
Ιερές Εορτές & Πανελλήνιοι Αγώνες
Γενεαλογική Καταγωγή & Συγγένειες
Μυθολογική Αφήγηση & Συμβολισμός
Ο Άρης, ο μόνος γιος του Δία και της Ήρας που ανήκει στο Δωδεκάθεο, είναι ο θεός της μάχης και της ορμής του πολέμου. Σε αντίθεση με την Αθηνά, που εκπροσωπεί τη στρατηγική και την άμυνα της πόλης, ο Άρης χαίρεται με την ίδια τη σύγκρουση, την κλαγγή των όπλων και το πεδίο της μάχης, συνοδευόμενος από τους γιους του Δείμο (Τρόμο) και Φόβο, την Έριδα και την Ενυώ.
«Ἆρες ὑπερμενέτα, βρισάρματε, χρυσεοπήληξ, / ὀβριμόθυμε, φέρασπι, πολισσόε, χαλκοκορυστά, / καρτερόχειρ, ἀμόγητε, δορισθενές, ἕρκος Ὀλύμπου.»
Άρη παντοδύναμε, καβαλάρη βαριών αρμάτων, χρυσοκράνανε, ατρόμητε στην ψυχή, ασπιδοφόρε, σωτήρα των κάστρων, χαλκοντυμένε, με τα στιβαρά χέρια, ακούραστε, δοξασμένε στο κοντάρι, προπύργιο του Ολύμπου.
Η Ολύμπια Καταγωγή και η Άγρια Φύση της Θράκης
Γέννημα του Δία και της Ήρας, ο Άρης υπήρξε η προσωποποίηση της ωμής δύναμης και της αιματηρής έξαψης του πολέμου, σε πλήρη αντίθεση με τη στρατηγική σοφία της αδελφής του Αθηνάς. Οι αρχαίοι Έλληνες συνέδεαν την καταγωγή του με την ορεινή και άγρια Θράκη, μια περιοχή με πολεμοχαρείς λαούς και ανεμοδαρμένα δάση, όπου ο θεός ένιωθε πραγματικά οικεία.
Στον Όλυμπο, η ασυγκράτητη φύση του και η δίψα του για σύγκρουση συχνά προκαλούσαν τη δυσαρέσκεια των άλλων θεών: ο ίδιος ο Δίας στην Ιλιάδα τον αποκαλεί τον πιο μισητό από τους θεούς του Ολύμπου, επειδή πάντοτε αγαπούσε τις έριδες, τους πολέμους και τις μάχες. Παρ' όλα αυτά, η παρουσία του ήταν αναγκαία ως το απόλυτο αποτρεπτικό προπύργιο απέναντι σε κάθε εχθρική απειλή.
Το Πύρινο Άρμα, ο Δείμος και η Αιώνια Ένωση με την Αφροδίτη
Όταν επελαύνει στα πεδία των μαχών, ο Άρης επιβαίνει σε χρυσό πύρινο άρμα που σέρνουν τέσσερις πυρίπνοοι ίπποι. Στο άρμα του τον συνοδεύουν οι γιοι του Δείμος και Φόβος, η Έριδα και η πολεμική θεότητα Ενυώ.
Στον αντίποδα της βίας, ο Άρης σαγηνεύτηκε από την ομορφιά της Αφροδίτης. Ο παθιασμένος και μυστικός τους έρωτας, αν και προκάλεσε την παγίδα του Ηφαίστου με το αόρατο δίχτυ, γέννησε την Αρμονία, τον Έρωτα και τον Ίμερο. Από την ένωση του θεού του πολέμου με τη θεά της ομορφιάς γεννήθηκε στη Θήβα η Αρμονία, σύζυγος του Κάδμου, στοιχείο που αργότερα ο Εμπεδοκλής ερμήνευσε φιλοσοφικά ως σύζευξη του Νείκους και της Φιλότητας.
Η Ίδρυση του Αρείου Πάγου και η Πρώτη Δίκη της Ανθρωπότητας
Στην καρδιά της Αθήνας, ο θεός συνδέθηκε άρρηκτα με τον βραχώδη λόφο απέναντι από την Ακρόπολη: τον Άρειο Πάγο («ο βράχος του Άρη»). Στον τόπο αυτό στήθηκε το πρώτο ποινικό δικαστήριο θεών και θνητών, όταν ο Άρης σκότωσε τον Αλιρρόθιο, γιο του Ποσειδώνα, για να προστατεύσει την κόρη του Αλκίππη που είχε πέσει θύμα απόπειρας βιασμού.
Ο Ποσειδώνας κάλεσε τον Άρη σε δίκη ενώπιον του συμβουλίου των δώδεκα θεών. Ο Άρης υπερασπίστηκε την πράξη του ως νόμιμη προστασία του τέκνου του και αθωώθηκε πανηγυρικά από τους Ολύμπιους. Έκτοτε, ο Άρειος Πάγος καθιερώθηκε ως το ανώτατο δικαστήριο της αρχαίας Αθήνας για εκδίκηση ανθρωποκτονιών και υποθέσεων τιμής.
Η Σπαρτιατική Λατρεία και η Σύγκρουση με την Αθηνά στην Τροία
Ενώ στις περισσότερες ελληνικές πόλεις οι ναοί του Άρη βρίσκονταν έξω από τα τείχη, στη Σπάρτη και στη Θήβα τιμώνταν ιδιαίτερα: οι έφηβοι της Σπάρτης θυσίαζαν νύχτα στον Ενυάλιο πριν από τους αγώνες τους στον Πλατανιστά.
Κατά τον Τρωικό Πόλεμο, ο θεός τάχθηκε στο πλευρό των Τρώων παρακινημένος από την Αφροδίτη. Εκεί συγκρούστηκε επανειλημμένα με την Αθηνά: η θεά της σοφίας καθοδήγησε το δόρυ του θνητού ήρωα Διομήδη τραυματίζοντας τον Άρη στην κοιλιά, κάνοντάς τον να βρυχηθεί με τη φωνή δέκα χιλιάδων πολεμιστών και να καταφύγει τραυματισμένος στον Όλυμπο, επισφραγίζοντας την ανωτερότητα του πνεύματος έναντι της τυφλής βίας.
Οι 10 Σπουδαιότεροι Μύθοι του Άρη
Ο Παθιασμένος Έρωτας με την Αφροδίτη και το Αόρατο Χάλκινο Δίχτυ του Ηφαίστου
Ο Άρης και η Αφροδίτη συναντιόνταν κρυφά στο παλάτι του Ηφαίστου. Όταν ο παντεπόπτης Ήλιος πρόδωσε το μυστικό τους στον απατημένο σύζυγο, ο τεχνίτης θεός σφυρηλάτησε ένα αόρατο, άθραυστο μεταλλικό δίχτυ πάνω από το κρεβάτι, παγιδεύοντας τους δύο εραστές και καλώντας όλους τους Ολύμπιους θεούς να γίνουν μάρτυρες της ντροπής τους.
Η Δίκη στον Άρειο Πάγο για τον Φόνο του Αλιρρόθιου
Όταν ο γιος του Ποσειδώνα Αλιρρόθιος αποπειράθηκε να βιάσει την Αλκίππη, θυγατέρα του Άρη και της Αγλαύρου, στις πηγές κάτω από την Ακρόπολη, ο θεός του πολέμου επενέβη άμεσα και τον σκότωσε. Ο Ποσειδώνας απαίτησε εκδίκηση, οδηγώντας τον Άρη στην πρώτη δίκη φόνου της μυθολογίας στον λόφο που έκτοτε ονομάστηκε «Άρειος Πάγος», όπου οι Ολύμπιοι τον αθώωσαν ομόφωνα.
Η Αιχμαλωσία στο Χάλκινο Πιθάρι των Γιγάντων Αλωάδων επί Δεκατρείς Μήνες
Στην αρχή της θεϊκής του πορείας, οι γιγάντιοι αδελφοί Αλωάδες (Ώτος και Εφιάλτης) συνέλαβαν τον θεό του πολέμου, τον αφόπλισαν και τον έκλεισαν αλυσοδεμένο μέσα σε ένα βαρύ χάλκινο πιθάρι. Ο θεός έμεινε φυλακισμένος εκεί για δεκατρείς εξαντλητικούς μήνες, στα πρόθυρα του αφανισμού, μέχρι που ο Ερμής τον έκλεψε μυστικά μέσα στη νύχτα.
Ο Τραυματισμός στον Τρωικό Πόλεμο από το Δόρυ του Διομήδη και της Αθηνάς
Ενώ ο Άρης έσπερνε τον όλεθρο στις γραμμές των Αχαιών ενισχύοντας τους Τρώες, η Αθηνά φόρεσε την περικεφαλαία του Άδη για να μείνει αόρατη και καθοδήγησε το χάλκινο δόρυ του ήρωα Διομήδη κατευθείαν στο υπογάστριο του θεού. Ο Άρης έβγαλε μια τρομερή ιαχή σαν εννέα χιλιάδες άνδρες, τράπηκε σε φυγή στον Όλυμπο και διαμαρτυρήθηκε στον πατέρα του Δία.
Ο Φόνος του Ασκάλαφου και η Οργή κατά της Απαγόρευσης του Δία
Όταν ο αγαπημένος γιος του Άρη, ο Ορχομένιος ήρωας Ασκάλαφος, σκοτώθηκε κάτω από τα τείχη της Τροίας, ο θεός παραλίγο να παραβιάσει την αυστηρή απαγόρευση του Δία για μη ανάμειξη των θεών. Γεμάτος οργή και πένθος για τον γιο του Ασκάλαφο, ο Άρης ζώστηκε τα όπλα του παρά την απαγόρευση του Δία, αλλά η Αθηνά του πήρε από τα χέρια το κράνος και την ασπίδα για να τον συγκρατήσει.
Η Ήττα από τον Ηρακλή στην Τραχίνα για την Προστασία του Κύκνου
Ο γιος του Άρη, ο αιμοσταγής Κύκνος, σκότωνε τους προσκυνητές που ταξίδευαν στους Δελφούς για να χτίσει ναό με τα κρανία τους. Όταν ο Ηρακλής τον αντιμετώπισε και τον σκότωσε, ο Άρης επιτέθηκε μανιασμένος στον ήρωα· ωστόσο η Αθηνά εξέτρεψε το δόρυ του και ο Ηρακλής πλήγωσε τον θεό στον μηρό, αναγκάζοντάς τον να υποχωρήσει ταπεινωμένος.
Η Γέννηση των Αμαζόνων από τη Νύμφη Αρμονία
Από τον έρωτα του Άρη με τη νύμφη Αρμονία στις κοιλάδες της Καππαδοκίας και της Θράκης γεννήθηκε το θρυλικό έθνος των Αμαζόνων. Οι πολεμίστριες αυτές λάτρευαν τον θεό ως πατέρα και εμπνευστή τους, διατηρώντας την αφοσίωση στην τοξοβολία, την ιππασία και τις πολεμικές τέχνες, με βασίλισσες όπως η Ιππολύτη και η Πενθεσίλεια.
Η Μεταμόρφωση του Αλεκτρυόνα σε Πετεινό για τον Ύπνο της Αυγής
Κατά τις νυχτερινές συναντήσεις του με την Αφροδίτη, ο Άρης τοποθετούσε ως σκοπό έξω από την πόρτα τον νεαρό του σύντροφο Αλεκτρυόνα για να τον προειδοποιήσει πριν ξημερώσει και εμφανιστεί ο Ήλιος. Όταν ο νεαρός αποκοιμήθηκε και το μυστικό αποκαλύφθηκε, ο οργισμένος θεός τον μεταμόρφωσε σε κόκορα (πετεινό), που έκτοτε αναγγέλλει υποχρεωτικά την ανατολή του ηλίου με τη φωνή του.
Η Σύγκρουση με τους Γίγαντες κατά τη Γιγαντομαχία και ο Φόνος του Μίμαντα
Όταν οι Γίγαντες επιτέθηκαν στον Όλυμπο με φλεγόμενους βράχους και κορμούς δέντρων, ο Άρης βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της άμυνας των θεών. Στη σύγκρουση αυτή ο Άρης σκότωσε με το δόρυ του τον Γίγαντα Μίμαντα (ή τον Πελώρο), πολεμώντας στο πλευρό του Δία και της Αθηνάς.
Ο Ιερός Δράκοντας της Θήβας και η Σπορά των Σπαρτών από τον Κάδμο
Στην Κασταλία πηγή της Θήβας κατοικούσε ένας πελώριος δράκοντας, γόνος του Άρη, που φύλασσε τα νερά και σκότωσε τους συντρόφους του Κάδμου. Ο Κάδμος εξόντωσε το θηρίο και έσπειρε τα δόντια του στη γη με υπόδειξη της Αθηνάς, φυτρώνοντας τους πάνοπλους «Σπαρτούς». Για να εξιλεωθεί από την οργή του θεού, ο ήρωας υπηρέτησε τον Άρη επί οκτώ έτη και έλαβε ως σύζυγο την κόρη του, [Αρμονία].
Δείτε τη θέση του Άρη στο Γενεαλογικό Δέντρο
Εξερευνήστε τις διακλαδώσεις και τους θεϊκούς δεσμούς, από το αρχέγονο Χάος μέχρι τους ήρωες.