Απόλλων
Ο Φοίβος θεός του φωτός, της μουσικής και της μαντικής
Ταυτότητα & Ιερά Στοιχεία
Κύρια Ιερά Κέντρα & Τόποι Λατρείας
Ιερές Εορτές & Πανελλήνιοι Αγώνες
Γενεαλογική Καταγωγή & Συγγένειες
Μυθολογική Αφήγηση & Συμβολισμός
Ο Φοίβος Απόλλων, γιος του Δία και της Λητούς και δίδυμος αδελφός της Αρτέμιδος, είναι ο θεός του φωτός, της μουσικής, της μαντείας και του καθαρμού. Γεννήθηκε στη Δήλο και ίδρυσε στους Δελφούς το σπουδαιότερο μαντείο του αρχαίου κόσμου, αφού πρώτα σκότωσε τον δράκοντα Πύθωνα. Με τη χρυσή του λύρα διευθύνει τον χορό των Μουσών, ενώ με το αργυρό του τόξο στέλνει αλλά και θεραπεύει τους λοιμούς.
«Μνήσομαι οὐδὲ λάθωμαι Ἀπόλλωνος ἑκάτοιο, / ὅντε θεοὶ κατὰ δῶμα Διὸς τρομέουσιν ἰόντα· / καί ῥά τ᾽ ἀναΐσσουσιν ἐπὶ σχεδὸν ἐρχομένοιο / πάντες ἀφ᾽ ἑδράων, ὅτε φαίδιμα τόξα τιταίνει.»
Θα φέρω στον νου μου και ποτέ δεν θα λησμονήσω τον Απόλλωνα που τοξεύει μακριά, μπροστά στον οποίο τρέμουν όλοι οι θεοί στο παλάτι του Δία όταν προβαίνει· κι αναπηδούν όλοι από τις έδρες τους καθώς ζυγώνει, όταν τεντώνει το περίλαμπρο τόξο του.
Η Γέννηση στη Δήλο και η Έλευση του Φωτός
Κατά τον Ομηρικό Ύμνο, με τη γέννηση του Απόλλωνα ολόκληρη η Δήλος πλημμύρισε από χρυσό φως. Η μητέρα του Λητώ, καταδιωκόμενη από την οργισμένη Ήρα και τον φοβερό δράκοντα Πύθωνα, δεν έβρισκε καμία στεριά να τη δεχθεί για να γεννήσει. Τελικά κατέφυγε στην άγονη και αδέσποτη πλωτή νήσο Δήλο (Ορτυγία), η οποία δέχτηκε τον τοκετό με την υπόσχεση ότι θα γινόταν το λαμπρότερο ιερό κέντρο του θεού.
Στηριζόμενη σε έναν ιερό φοίνικα στις όχθες της Κύθνιου λίμνης, η Λητώ έφερε στον κόσμο τον Απόλλωνα την έβδομη ημέρα του μηνός, ενώ ιεροί κύκνοι πετούσαν κυκλικά επτά φορές στον ουρανό ψάλλοντας ουράνιες μελωδίες. Μόλις η Θέμις του πρόσφερε νέκταρ και αμβροσία, ο θεός έσπασε τα χρυσά σπάργανα, ζήτησε τη λύρα και το τόξο, και διακήρυξε ότι θα φανερώνει στους ανθρώπους την αλάνθαστη βουλή του Δία.
Ο Πύθωνας, οι Δελφοί και ο Ομφαλός της Γης
Λίγο μετά τη γέννησή του, ο Απόλλων πήρε το τόξο του και έφτασε στις πλαγιές του Παρνασσού, όπου σκότωσε με τα βέλη του τον δράκοντα Πύθωνα που φύλαγε το χάσμα της Κρίσας. Με μια καταιγίδα βελών εξόντωσε το τέρας και καθαρίστηκε τελετουργικά από το αίμα στα Τέμπη, μετατρέποντας το παλιό μαντείο της Γαίας στο λαμπρότερο πανελλήνιο ιερό.
Στους Δελφούς, τον θεωρούμενο «ομφαλό της γης» όπου συναντήθηκαν οι δύο αετοί του Δία, η ιέρεια Πυθία έδινε τους αινιγματικούς χρησμούς καθισμένη πάνω στον ιερό τρίποδα. Εκεί ιδρύθηκαν τα «Πύθια», οι μεγάλοι πανελλήνιοι αγώνες μουσικής, ποίησης και αθλητισμού, όπου οι νικητές στεφανώνονταν με κλαδί δάφνης.
Ο Μουσηγέτης, η Λύρα και ο Θρίαμβος της Αρμονίας
Ως «Απόλλων Μουσηγέτης», ο θεός ηγείται των εννέα Μουσών στον Ελικώνα και τον Παρνασσό, διευθύνοντας τις ουράνιες συμφωνίες και εμπνέοντας τους ποιητές, τους δραματουργούς και τους φιλοσόφους. Όταν ο νεογέννητος Ερμής τού πρόσφερε την πρώτη επτάχορδη λύρα από όστρακο χελώνας, η μουσική έγινε η θεϊκή γλώσσα της απόλυτης αρμονίας.
Στη θρησκευτική και ποιητική παράδοση των Ελλήνων, ο Απόλλων συνδέθηκε με το μέτρο, την τάξη της μουσικής αρμονίας και το δελφικό παράγγελμα «Μηδὲν ἄγαν». Τα δελφικά παραγγέλματα «Γνῶθι σαὐτόν» (Γνώρισε τον εαυτό σου) και «Μηδὲν ἄγαν» (Τίποτα στην υπερβολή) αποτέλεσαν τον ηθικό πυρήνα του κλασικού πολιτισμού.
Ο Παιάν, η Κάθαρση και η Θεραπευτική Τέχνη
Ο Απόλλων διαθέτει μια τρομερή, διφυή υπόσταση. Ως «Εκηβόλος» (αυτός που τοξεύει μακριά), με τα αόρατα βέλη του εξαπολύει ξαφνικούς θανάτους και λοιμούς σε όσους διαπράττουν ύβρη —όπως στα πρώτα λόγια της Ιλιάδας, όπου ο λοιμός ρημάζει το στρατόπεδο των Αχαιών.
Όμως η ίδια δύναμη που πληγώνει είναι εκείνη που θεραπεύει: ως «Παιάν» και «Αλεξίκακος» είναι ο μέγας ιατρός που αποτρέπει το κακό, καθαίρει τις πόλεις από το μίασμα της ενοχής και αποκαθιστά την ψυχική και σωματική υγεία. Τη θεραπευτική αυτή γνώση κληροδότησε στον γιο του Ασκληπιό, θεμελιώνοντας τη λατρεία της ιατρικής σε όλη την Ελλάδα.
Οι 10 Σπουδαιότεροι Μύθοι του Απόλλωνα
Η Γέννηση στη Δήλο κάτω από τον Ιερό Φοίνικα
Καταδιωκόμενη από την Ήρα, η Λητώ βρήκε άσυλο στην πλωτή νήσο Δήλο. Κάτω από το όρος Κύνθος, η Λητώ αγκάλιασε τον κορμό του ιερού φοίνικα και έφερε στον κόσμο τον Απόλλωνα, ενώ κύκνοι πετούσαν γύρω από το νησί. Αμέσως η Δήλος πλημμύρισε από χρυσό φως και ρίζωσε στον βυθό με τέσσερις ακλόνητους στύλους.
Η Εξόντωση του Πύθωνα και η Ίδρυση των Δελφών
Ο Απόλλων ταξίδεψε στον Παρνασσό και εξόντωσε με τα βέλη του τον γιγάντιο δράκοντα Πύθωνα που λυμαινόταν την περιοχή. Αφού καθαρίστηκε από το μίασμα στα Τέμπη, ίδρυσε το Μαντείο των Δελφών, τον «ομφαλό της γης», και θέσπισε τους αγώνες των Πυθίων.
Ο Ανεκπλήρωτος Έρωτας για τη Δάφνη
Όταν ο Έρως τόξευσε τον Απόλλωνα με χρυσό βέλος πόθου και τη νύμφη Δάφνη με μολύβδινο βέλος φυγής, ο θεός την καταδίωξε στη Θεσσαλία. Μόλις η κόρη έφτασε στις όχθες του πατέρα της, του ποταμού Πηνειού, τον ικέτευσε να τη σώσει και μεταμορφώθηκε στο ομώνυμο δέντρο. Ο θεός έκανε τη δάφνη ιερό του σύμβολο και έπλεξε από τα φύλλα της το αιώνιο στεφάνι του.
Ο Μουσικός Αγώνας με τον Μαρσύα και η Τιμωρία της Ύβρεως
Ο σάτυρος Μαρσύας τόλμησε να προκαλέσει τον Απόλλωνα σε μουσική αναμέτρηση παίζοντας τον αυλό της Αθηνάς. Με κριτές τις Μούσες, ο Απόλλων έπαιξε τη λύρα του και απέδειξε την υπεροχή της ολύμπιας αρμονίας. Για να τιμωρήσει τη θανάσιμη ύβρη του σάτυρου, ο θεός τον έγδαρε ζωντανό σε ένα πεύκο.
Η Θανάτωση των Τέκνων της Νιόβης με την Άρτεμη
Όταν η βασίλισσα Νιόβη καυχήθηκε ότι υπερείχε της Λητούς επειδή γέννησε δώδεκα παιδιά ενώ η θεά μόνο δύο, ο Απόλλων και η Άρτεμις τιμώρησαν την ύβρη της: ο Απόλλων τόξευσε όλους τους γιους και η Άρτεμις όλες τις κόρες, αφήνοντας τη Νιόβη να πετρώσει από τον θρήνο στο όρος Σίπυλο.
Η Αδυσώπητη Κατάρα στην Κασσάνδρα
Ο Απόλλων αγάπησε την κόρη του Πριάμου Κασσάνδρα και της χάρισε τη μαντική τέχνη με την υπόσχεση ότι θα ενωνόταν μαζί του. Όταν εκείνη αθέτησε την υπόσχεσή της, ο θεός την καταράστηκε να προφητεύει πάντα την απόλυτη αλήθεια αλλά κανένας θνητός να μην την πιστεύει ποτέ.
Η Σωτηρία του Ασκληπιού από την Πυρά της Κορωνίδας
Όταν ο λευκός κόρακας έφερε στον Απόλλωνα την είδηση ότι η έγκυος Κορωνίδα παντρεύτηκε τον θνητό Ίσχυ, ο θεός μαύρισε τα φτερά του πουλιού και η Άρτεμις τόξευσε την κόρη. Τη στιγμή όμως που η σορός της καιγόταν στη νεκρική πυρά, ο θεός άρπαξε το έμβρυο μέσα από τις φλόγες και το παρέδωσε στον Κένταυρο Χείρωνα, γεννώντας τον Ασκληπιό.
Η Θητεία στον Βασιλιά Άδμητο και το Χρυσό Άρμα
Μετά τον κεραυνοβολισμό του γιου του Ασκληπιού, ο Απόλλων τόξευσε τους Κύκλωπες που είχαν σφυρηλατήσει τον κεραυνό, και ο Δίας τον τιμώρησε να υπηρετήσει επί έναν χρόνο ως βοσκός τον βασιλιά των Φερών Άδμητο. Ο θεός ευλόγησε τα κοπάδια του και τον βοήθησε να ζέψει ένα λιοντάρι και έναν κάπρο σε άρμα για να κερδίσει την Άλκηστη.
Η Κλοπή των Βοδιών από τον Ερμή και η Ανταλλαγή της Λύρας
Ο νεογέννητος Ερμής έκλεψε τα ιερά κοπάδια του Απόλλωνα κάνοντας τα βόδια να περπατούν ανάποδα. Όταν ο Απόλλων τον ξετρύπωσε, ο Ερμής άρχισε να παίζει τη λύρα που είχε φτιάξει από καβούκι χελώνας. Ο Απόλλων γοητεύτηκε από τον ήχο της χέλυος και παραχώρησε στον Ερμή τα βόδια σε αντάλλαγμα για τη λύρα.
Ο Τραγικός Θάνατος του Υακίνθου και το Ιερό Άνθος
Ο Απόλλων αγάπησε τον νεαρό πρίγκιπα της Σπάρτης Υάκινθο. Ενώ έριχναν δίσκο, ο ζηλότυπος άνεμος Ζέφυρος εξέτρεψε τον δίσκο, χτυπώντας θανάσιμα τον νεαρό. Μέσα στη θλίψη του, ο Απόλλων έκανε να βλαστήσει από το αίμα του νέου το άνθος υάκινθος, που έφερε στα πέταλά του τα γράμματα «ΑΙ ΑΙ».
Δείτε τη θέση του Απόλλωνα στο Γενεαλογικό Δέντρο
Εξερευνήστε τις διακλαδώσεις και τους θεϊκούς δεσμούς, από το αρχέγονο Χάος μέχρι τους ήρωες.