Ποσειδώνας
Ο Γαιοσείστης κυρίαρχος των θαλασσών και των ίππων
Ταυτότητα & Ιερά Στοιχεία
Κύρια Ιερά Κέντρα & Τόποι Λατρείας
Ιερές Εορτές & Πανελλήνιοι Αγώνες
Γενεαλογική Καταγωγή & Συγγένειες
Μυθολογική Αφήγηση & Συμβολισμός
Ο Ποσειδώνας, γιος του Κρόνου και της Ρέας, είναι ο θεός των θαλασσών, των πηγών και των σεισμών («Ενοσίχθων» και «Γαιοσείστης»). Στον κλήρο των τριών Κρονιδών μετά την Τιτανομαχία έλαβε την κυριαρχία του υγρού στοιχείου. Με την τρίαινα που του σφυρηλάτησαν οι Κύκλωπες σηκώνει ή γαληνεύει τις τρικυμίες, σχίζει τους βράχους και τιμάται ως δημιουργός και προστάτης των αλόγων («Ίππιος»).
«Ἀμφὶ Ποσειδάωνα μέγαν θεὸν ἄρχομ᾽ ἀείδειν, / γαίης κινητῆρα καὶ ἀτρυγέτοιο θαλάσσης, / πόντιον, ὅσθ᾽ Ἑλικῶνα καὶ εὐρείας ἔχει Αἰγάς.»
Αρχίζω να υμνώ τον μέγα θεό Ποσειδώνα, αυτόν που κινεί τη γη και την αφρισμένη θάλασσα, τον θαλασσινό άνακτα που ορίζει τον Ελικώνα και τις απέραντες Αιγές.
Ο Κλήρος της Θάλασσας και το Ανάκτορο στις Αιγές
Γιος του Κρόνου και της Ρέας, ο Ποσειδώνας κατάπιε και αυτός τη σκοτεινή μοίρα των πρώτων παιδιών της θεϊκής γενιάς, μένοντας φυλακισμένος στα σπλάχνα του πατέρα του μέχρι τη σωτήρια παρέμβαση του Δία. Στην επική Τιτανομαχία, οι Κύκλωπες του σφυρηλάτησαν ως παντοδύναμο όπλο τη βαριά τρίαινα, η οποία έμελλε να γίνει το αιώνιο έμβλημα της κυριαρχίας του.
Μετά τη συντριβή των Τιτάνων, οι τρεις αδελφοί έριξαν κλήρο για την εξουσία του σύμπαντος. Ο Ποσειδώνας έλαβε τα απέραντα βάθη των ωκεανών και τη διακυβέρνηση των υδάτων. Στα μυστικά βάθη των Αιγών της Εύβοιας (ή της Αχαΐας), έχτισε ένα εκθαμβωτικό ανάκτορο από χρυσό, κοράλλια και πολύτιμους λίθους, το οποίο δεν αλλοιώνεται ποτέ από τη φθορά των αιώνων.
Ο Γαιοσείστης, οι Τρικυμίες και η Γένεση των Ίππων
Η εξουσία του Ποσειδώνα δεν περιορίζεται στη θάλασσα: στην αρχαιότερη ελληνική θρησκεία ήταν στενά συνδεδεμένος και με τα έγκατα της γης. Ως «Ενοσίχθων» και «Γαιοσείστης», πίστευαν ότι στήριζε ολόκληρη τη γη πάνω στα νερά και πως, όταν οργιζόταν, χτυπούσε τον πυθμένα με την τρίαινα προκαλώντας καταστροφικούς σεισμούς και ρήγματα.
Ταυτόχρονα, λατρευόταν με βαθύ πάθος ως «Ποσειδών Ίππιος». Σύμφωνα με τον μύθο, χτύπησε με την τρίαινα έναν άγονο βράχο και από τα έγκατά του ξεπήδησε το πρώτο άλογο στην ιστορία, διδάσκοντας στους θνητούς την τέχνη της ιπποτροφίας και του χαλιναγωγού. Όταν διασχίζει τα κύματα με το άρμα του, τα αφρισμένα νερά ημερεύουν αμέσως και τα κήτη του βυθού χορεύουν γύρω από τους τροχούς του.
Η Έριδα για την Αθήνα και οι Αγώνες για την Κυριαρχία των Πόλεων
Ο Ποσειδώνας διεκδίκησε επανειλημμένα από άλλους Ολυμπίους την πολιούχο προστασία μεγάλων ελληνικών πόλεων. Η διασημότερη αναμέτρηση εκτυλίχθηκε στον βράχο της Ακρόπολης ενάντια στην Αθηνά: ο θεός χτύπησε τον βράχο ανοίγοντας την πικρή «Ερεχθηίδα Θάλασσα», αλλά η Αθηνά πρόσφερε την καρποφόρα ελιά και κέρδισε την προτίμηση του βασιλιά Κέκροπα και των θεών.
Παρόμοιες διαμάχες ξέσπασαν με τον Ήλιο για την Κόρινθο και με την Ήρα για το Άργος. Κάθε φορά που οι κριτές αποφάσιζαν εναντίον του, ο θεός εξαπέλυε κατακλυσμιαία κύματα που πλημμύριζαν τις παραλιακές πεδιάδες, υπενθυμίζοντας στους θνητούς το τρομακτικό κόστος της περιφρόνησής του.
Ναυτική Λατρεία, το Σούνιο και οι Πανελλήνιοι Αγώνες των Ισθμίων
Για τους ναυτικούς των ελληνικών πόλεων, η εύνοια του Ποσειδώνα ήταν απαραίτητη σε κάθε θαλάσσιο ταξίδι. Οι ταξιδιώτες και οι θαλασσοπόροι δεν άνοιγαν ποτέ πανιά χωρίς προηγουμένως να προσφέρουν θυσίες και σπονδές στον «Ποσειδώνα Ασφάλειο», επικαλούμενοι ακύμαντα πελάγη και ασφαλή λιμάνια.
Στο απόκρημνο ακρωτήριο του Σουνίου, ο μαρμάρινος ναός του δέσποζε ως το τελευταίο οικείο σημείο που αντίκριζαν τα αθηναϊκά πλοία βγαίνοντας στο Αιγαίο. Στον Ισθμό της Κορίνθου, το κομβικό σταυροδρόμι των δύο θαλασσών, τελούνταν ανά διετία τα περίφημα «Ίσθμια», όπου αθλητές από όλο τον ελληνικό κόσμο συναγωνίζονταν στεφανωμένοι με κλαδιά πεύκου προς τιμήν του κραταιού θεού.
Οι 10 Σπουδαιότεροι Μύθοι του Ποσειδώνα
Η Έριδα με την Αθηνά για την Πολιούχο της Αθήνας
Στη διαμάχη του με την Αθηνά για την Αττική, ο Ποσειδώνας χτύπησε τον βράχο της Ακρόπολης με την τρίαινα και ανέβλυσε αλμυρό νερό («θάλασσα Ερεχθηίς»). Η Αθηνά φύτεψε την πρώτη ελιά, προσφέροντας ειρήνη και ευημερία. Οι κριτές δικαίωσαν τη θεά, και ο οργισμένος Ποσειδώνας πλημμύρισε το Θριάσιο Πεδίο με αφρισμένα κύματα.
Το Χτίσιμο των Τειχών της Τροίας και το Θαλάσσιο Κήτος
Κατόπιν τιμωρίας του Δία, ο Ποσειδώνας υπηρέτησε επί έναν χρόνο τον βασιλιά Λαομέδοντα και έχτισε τα τείχη της Τροίας. Όταν ο βασιλιάς αρνήθηκε να πληρώσει τον μισθό του, ο θεός εξαπέλυσε ένα ανθρωποφάγο θαλάσσιο κήτος που ρήμαζε την ακτή, απαιτώντας ως εξιλέωση τη θυσία της πριγκίπισσας Ησιόνης.
Ο Έρωτας με την Αμφιτρίτη και το Αστερισμός του Δελφινιού
Η πανέμορφη Νηρηίδα Αμφιτρίτη κατέφυγε στα βάθη του Ωκεανού για να αποφύγει την πολιορκία του Ποσειδώνα. Ο θεός έστειλε αγγελιοφόρους, και ένα σοφό δελφίνι κατάφερε με γλυκιά ευγλωττία να την πείσει να δεχθεί τον γάμο. Ο Ποσειδώνας την έκανε βασίλισσα των θαλασσών και ανύψωσε το δελφίνι στον ουρανό ως αστερισμό.
Η Δημιουργία του Πρώτου Ίππου και η Ένωση με τη Δήμητρα
Κατά την περιπλάνησή της για την ανεύρεση της Περσεφόνης, η Δήμητρα μεταμορφώθηκε σε φοράδα για να αποφύγει τον Ποσειδώνα. Ο θεός όμως μεταμορφώθηκε σε επιβήτορα και ενώθηκε μαζί της στην Αρκαδία. Από την ένωση γεννήθηκε ο μυθικός ομιλούντας ίππος Αρίων με την αστραπιαία ταχύτητα, και ο Ποσειδώνας καθιερώθηκε ως ο θεϊκός πλάστης των αλόγων.
Η Ένωση με τη Μέδουσα και η Γέννηση του Πήγασου
Όταν ο Ποσειδώνας ενώθηκε με την όμορφη θνητή Μέδουσα μέσα στον ιερό ναό της Αθηνάς, η οργισμένη θεά τη μεταμόρφωσε στη φρικτή Γοργόνα με τα φίδια. Όταν ο Περσέας την αποκεφάλισε αργότερα, από τον τράχηλό της ξεπήδησαν τα δύο παιδιά του Ποσειδώνα: ο φτερωτός ίππος Πήγασος και ο γίγαντας Χρυσάωρ.
Η Αδυσώπητη Μήνις κατά του Οδυσσέα
Όταν ο Οδυσσέας τύφλωσε τον γιο του θεού, τον κύκλωπα Πολύφημο, ο γίγαντας επικαλέστηκε την κατάρα του πατέρα του. Ο Ποσειδώνας καταδίωξε ανελέητα τον ήρωα με φονικές τρικυμίες, βύθισε τα πλοία του και τον βασάνισε με δεκαετή περιπλάνηση πριν του επιτρέψει να πατήσει το χώμα της Ιθάκης.
Ο Κρητικός Ταύρος και η Εκδίκηση κατά του Μίνωα
Ο Ποσειδώνας ανέδυσε από τα κύματα έναν υπέρλαμπρο λευκό ταύρο για να επισφραγίσει τη βασιλεία του Μίνωα στην Κρήτη, απαιτώντας να του θυσιαστεί. Όταν ο Μίνωας αθέτησε τον όρκο του και κράτησε το ζώο, ο οργισμένος θεός έκανε τη βασίλισσα Πασιφάη να ερωτευτεί παράφορα τον ταύρο, οδηγώντας στη γέννηση του Μινώταυρου.
Η Διαμάχη με τον Ήλιο για την Κυριαρχία της Κορίνθου
Ο Ποσειδώνας και ο Ήλιος φιλονίκησαν έντονα για την κατοχή της πλούσιας Κορινθίας. Διαιτητής ορίστηκε ο εκατόγχειρας Βριάρεως, ο οποίος μοίρασε σοφά την περιοχή: παραχώρησε τον ψηλό Ακροκόρινθο στον Ήλιο και τον στρατηγικό Ισθμό στον Ποσειδώνα, όπου αργότερα ιδρύθηκαν τα περίφημα Ίσθμια.
Ο Θησέας, οι Τρεις Κατάρες και η Καταστροφή του Ιππολύτου
Ο Ποσειδώνας είχε υποσχεθεί στον γιο του Θησέα να εκπληρώσει τρεις κατάρες. Όταν ο βασιλιάς κατηγόρησε άδικα τον γιο του Ιππόλυτο για την ατίμωση της Φαίδρας, ζήτησε τη θανάτωσή του. Ο θεός έστειλε ένα τρομακτικό θαλάσσιο τέρας στην ακτή, τρομοκρατώντας τα άλογα του Ιππολύτου που τον έσυραν στον θάνατο.
Η Διάσωση της Αστερίας και η Στερέωση της Δήλου
Όταν η Τιτανίδα Αστερία έπεσε στη θάλασσα για να διαφύγει τον έρωτα του Δία, έγινε μια πλωτή, αδέσποτη νησίδα (Ορτυγία). Για να βρει καταφύγιο η έγκυος αδελφή της Λητώ, ο Ποσειδώνας χτύπησε τον βυθό με την τρίαινά του και στήριξε το νησί πάνω σε τέσσερις ακλόνητους πυλώνες, δημιουργώντας τη σταθερή ιερή Δήλο.
Δείτε τη θέση του Ποσειδώνα στο Γενεαλογικό Δέντρο
Εξερευνήστε τις διακλαδώσεις και τους θεϊκούς δεσμούς, από το αρχέγονο Χάος μέχρι τους ήρωες.