Έρεβος
Το αρχέγονο υποχθόνιο σκότος
Ταυτότητα & Ιερά Στοιχεία
Κύρια Ιερά Κέντρα & Τόποι Λατρείας
Γενεαλογική Καταγωγή & Συγγένειες
Μυθολογική Αφήγηση & Συμβολισμός
Το Έρεβος γεννήθηκε απευθείας από το Χάος μαζί με τη Νύχτα και είναι το βαθύ σκότος που απλώνεται κάτω από τη γη. Στη Θεογονία του Ησιόδου από την ένωσή του με τη Νύχτα γεννήθηκαν ο Αιθήρ και η Ημέρα, ενώ στα ομηρικά έπη η λέξη «Έρεβος» δηλώνει τη ζοφερή περιοχή του Κάτω Κόσμου απ' όπου ανεβαίνουν οι ψυχές των νεκρών πριν φτάσουν στο βασίλειο του Άδη.
«Ἐκ Χάεος δ᾽ Ἔρεβός τε μέλαινά τε Νὺξ ἐγένοντο· / Νυκτὸς δ᾽ αὖτ᾽ Αἰθήρ τε καὶ Ἡμέρη ἐξεγένοντο, / οὓς τέκε κυσαμένη Ἐρέβει φιλότητι μιγεῖσα.»
Και από το Χάος γεννήθηκε το Έρεβος και η μαύρη Νύχτα· κι από τη Νύχτα πάλι γεννήθηκαν ο Αιθέρας και η Ημέρα, που τους γέννησε αφού έμεινε έγκυος σμίγοντας με αγάπη με το Έρεβος.
Το Υποχθόνιο Σκότος και η Γέννηση του Αιθέρα και της Ημέρας
Στη Θεογονία του Ησιόδου (στ. 123-125), από το πρωταρχικό Χάος γεννήθηκαν το Έρεβος και η μέλαινα Νύχτα. Ενώ η Νύχτα είναι το σκοτάδι που ανεβαίνει στον ουρανό και σκεπάζει τον επάνω κόσμο των θνητών μετά τη δύση του ηλίου, το Έρεβος είναι το μόνιμο, πυκνό σκότος που γεμίζει τις υπόγειες κοιλότητες της γης.
Από την ερωτική ένωση της Νύχτας με το Έρεβος («Ερέβει φιλότητι μιγεῖσα») γεννήθηκαν τα δύο αντίστοιχα στοιχεία του φωτός: ο Αιθήρ (η φωτεινή ανώτερη ατμόσφαιρα όπου κατοικούν οι θεοί, σε αντιδιαστολή με το υποχθόνιο Έρεβος) και η Ημέρα (σε αντιδιαστολή με τη Νύχτα). Στους «Όρνιθες» του Αριστοφάνη (στ. 693-695), στους κόλπους του απείρου Ερέβους η μελανόπτερη Νύχτα εναπόθεσε το πρώτο υπηνέμιο ωό, απ' όπου με την περιτροπή των ωρών έβλαστε ο χρυσόπτερος Έρως.
Το Έρεβος στα Ομηρικά Έπη και στη Γεωγραφία του Κάτω Κόσμου
Στην Ιλιάδα και την Οδύσσεια, το «Έρεβος» δεν εμφανίζεται πλέον ως προσωποποιημένος θεός, αλλά ως η σκοτεινή υποχθόνια χώρα του θανάτου. Στη ραψωδία Θ της Ιλιάδας (στ. 368), η Αθηνά θυμίζει πώς είχε βοηθήσει τον Ηρακλή να ανεβάσει από το Έρεβος τον σκύλο του στυγερού Άδη, τον Κέρβερο, ενώ στη ραψωδία Ι (στ. 571) από το Έρεβος ακούει τις κατάρες της Αλθαίας η ηεροφοίτις Ερινύς.
Στη «Νέκυια» της Οδύσσειας (ραψωδία λ, στ. 37 και 564), όταν ο Οδυσσέας σκάβει τον βόθρο στις όχθες του Ωκεανού και χύνει το αίμα των μαύρων προβάτων, οι ψυχές των νεκρών —νύμφες, ανύπαντροι νέοι, πολύτλητοι γέροντες και πολεμιστές με ματωμένα όπλα— μαζεύονται «ὑπὲξ Ἐρέβευς» (ανεβαίνοντας από τα βάθη του Ερέβους) και αφού μιλήσουν με τον ήρωα επιστρέφουν ξανά «Έρεβόσδε». Στους τραγικούς ποιητές και στους μεταγενέστερους μυθογράφους, το Έρεβος θεωρείται η πρώτη σκοτεινή ζώνη από την οποία περνούν οι νεκροί αμέσως μετά τον θάνατό τους, πριν φτάσουν στον πορθμέα Χάρωνα και στις όχθες του Αχέροντα.
Δείτε τη θέση του Ερέβους στο Γενεαλογικό Δέντρο
Εξερευνήστε τις διακλαδώσεις και τους θεϊκούς δεσμούς, από το αρχέγονο Χάος μέχρι τους ήρωες.