Ιάσονας
Ο αρχηγός των Αργοναυτών στην εκστρατεία της Κολχίδας
Ταυτότητα & Ιερά Στοιχεία
Κύρια Ιερά Κέντρα & Τόποι Λατρείας
Μυθολογική Αφήγηση & Συμβολισμός
Ο Ιάσονας, γιος του Αίσονα από τη γενιά των Αιολιδών, είναι ο αρχηγός της Αργοναυτικής Εκστρατείας. Αφού ανατράφηκε στο Πήλιο από τον Κένταυρο Χείρωνα, κατέβηκε στην Ιωλκό με ένα μόνο σανδάλι για να ζητήσει τον θρόνο που είχε σφετεριστεί ο θείος του Πελίας. Για να εκπληρώσει τον όρο του Πελία, ναυπήγησε το πλοίο «Αργώ», συγκέντρωσε τους ονομαστότερους ήρωες της Ελλάδας και έπλευσε στον Εύξεινο Πόντο, απ' όπου έφερε το Χρυσόμαλλο Δέρας με τη βοήθεια της Μήδειας.
«...τὸν μὲν ἑταιρότατον / πέμπε λιτῇσιν Ἰάσων / εἰς ἔργον· ὃ δ᾽ ἐμπνεύσαις ἄφαρ Ἀργοῖ / κίρνη ναύταις ἡδὺν ἐν καρδίαις πόθον, / μή τινα λειπόμενον / τὰν ἀκίνδυνον παρὰ ματρὶ μένειν αἰῶνα πέσσοντ᾽...»
...Κι εκείνους τους άριστους συντρόφους ο Ιάσονας τους καλούσε με παρακάλια στο μεγάλο έργο· κι ο θεός έσταξε αμέσως στην Αργώ γλυκό πόθο στις καρδιές των ναυτών, να μη μείνει κανείς πίσω ασφαλής πλάι στη μητέρα του να γερνά χωρίς κινδύνους...
Η Κρυφή Ανατροφή στο Πήλιο και το Μονοσάνδαλο Πέρασμα του Αναύρου
Όταν ο σκληρός Πελίας σφετερίστηκε τον θρόνο της Ιωλκού ανατρέποντας τον αδελφό του Αίσονα, η μητέρα του Ιάσονα σκηνοθέτησε τον θάνατο του βρέφους για να το σώσει από τη σφαγή και το φυγάδευσε στο όρος Πήλιο. Εκεί, ο ευγενής Κένταυρος Χείρωνας ανέλαβε τη διαπαιδαγώγησή του, διδάσκοντάς του την ιατρική (από την οποία πήρε και το όνομα «Ιάσων», δηλαδή θεραπευτής), το κυνήγι, τη δικαιοσύνη και τον σεβασμό προς τους θεούς.
Σε ηλικία είκοσι ετών, ο Ιάσονας κατέβηκε στην Ιωλκό για να διεκδικήσει το πατρογονικό του βασίλειο. Στις όχθες του φουσκωμένου ποταμού Αναύρου συνάντησε μια ανήμπορη γριούλα που παρακαλούσε να τη μεταφέρει στην αντίπερα όχθη. Χωρίς δισταγμό, ο νέος τη φόρτωσε στους ώμους του και πάλεψε με τα ορμητικά νερά, χάνοντας μέσα στη λάσπη το ένα του σανδάλι. Η γριούλα δεν ήταν άλλη από τη θεά Ήρα μεταμφιεσμένη, η οποία από εκείνη τη στιγμή έγινε η άγρυπνη ουράνια προστάτιδά του, ενώ ορκίστηκε να εκδικηθεί τον ασεβή Πελία που παραμελούσε τη λατρεία της.
Η Συγκρότηση των Αργοναυτών και η Κατασκευή της Ομιλούσας Αργούς
Όταν ο Ιάσονας μπήκε στην αγορά της Ιωλκού, ο Πελίας τρομοκρατήθηκε: ένας παλιός χρησμός τον είχε προειδοποιήσει να φυλάγεται από τον «μονοσάνδαλο άνδρα». Για να τον στείλει σε βέβαιο θάνατο, του υποσχέθηκε να του παραδώσει τον θρόνο μόνο εάν ταξίδευε στην άκρη του κόσμου, στην Κολχίδα του Καυκάσου, για να φέρει πίσω το Χρυσόμαλλο Δέρας του κριαριού που είχε σώσει τον Φρίξο, ώστε να αναπαυθεί η ψυχή του προγόνου τους.
Ο Ιάσονας αποδέχτηκε την πρόκληση και συγκάλεσε πανελλήνιο προσκλητήριο ηρώων. Με τη βοήθεια της θεάς Αθηνάς, ο τεχνίτης Άργος ναυπήγησε την «Αργώ», το πρώτο μεγάλο εξερευνητικό πλοίο της ανθρωπότητας, στην πλώρη του οποίου η ίδια η Αθηνά προσάρμοσε ένα κομμάτι από την ιερή ομιλούσα δρυ της Δωδώνης. Στο πλήρωμα (οι Αργοναύτες) συγκεντρώθηκαν οι επιφανέστεροι ημίθεοι και βασιλείς: ο μέγιστος Ηρακλής, ο μουσικός Ορφέας, οι Διόσκουροι Κάστωρ και Πολυδεύκης, ο Πηλέας, ο Τελαμώνας, ο Θησέας και πολλοί άλλοι.
Οι Δοκιμασίες της Κολχίδας, ο Έρωτας της Μήδειας και το Χρυσόμαλλο Δέρας
Αφού άφησαν πρώτα ένα περιστέρι να πετάξει ανάμεσα από τις Συμπληγάδες Πέτρες, οι Αργοναύτες πέρασαν με την Αργώ το επικίνδυνο στενό και αγκυροβόλησαν στον ποταμό Φάσι της Κολχίδας. Ο βασιλιάς Αιήτης, εξοργισμένος από το αίτημα για το Δέρας, έθεσε στον Ιάσονα υπεράνθρωπες δοκιμασίες: να ζέψει δύο χαλκόποδους ταύρους που εξέπνεαν φλόγες, να οργώσει ένα πεδίο αφιερωμένο στον Άρη, να σπείρει τα φονικά δόντια ενός δράκοντα και να εξολοθρεύσει τους πάνοπλους πολεμιστές (Σπαρτούς) που θα ξεπηδούσαν από το χώμα.
Η αποστολή θα ήταν ανέφικτη χωρίς τη θεϊκή παρέμβαση: η Ήρα και η Αφροδίτη έπεισαν τον Έρωτα να πληγώσει με τα βέλη του την κόρη του Αιήτη, τη μάγισσα Μήδεια. Η Μήδεια, που είχε ερωτευτεί τον Ιάσονα, του έδωσε το «Προμήθειο φάρμακο» για να μην καίγεται από την πύρινη πνοή των ταύρων και του υπέδειξε να ρίξει μια πέτρα ανάμεσα στους Σπαρτούς ώστε να στραφούν ο ένας εναντίον του άλλου. Στη συνέχεια, οδηγώντας τον στο ιερό άλσος, κοίμισε με μαγικά νανουρίσματα τον ακοίμητο δράκοντα που φύλαγε το Δέρας, επιτρέποντας στον Ιάσονα να ξεκρεμάσει το χρυσό λάφυρο και να διαφύγει μαζί της πάνω στην Αργώ.
Η Τραγική Επιστροφή στην Κόρινθο, η Ύβρις και η Συντριβή του Ήρωα
Η επιστροφή σημαδεύτηκε από σκοτεινά εγκλήματα: για να καθυστερήσει τον στόλο του πατέρα της, η Μήδεια διαμέλισε τον αδελφό της Άψυρτο και σκόρπισε τα μέλη του στη θάλασσα. Κατά την επιστροφή τους στην Ιωλκό, βρήκαν τον Αίσονα νεκρό και τον Πελία απρόθυμο να παραδώσει τη βασιλεία. Η Μήδεια τότε εξαπάτησε τις κόρες του Πελία, πείθοντάς τες να κόψουν τον πατέρα τους κομμάτια και να τον βράσουν σε καζάνι με την υπόσχεση ότι θα τον ανανέωνε θαυματουργά.
Μετά τον φόνο του Πελία, ο γιος του Άκαστος τους εξόρισε από την Ιωλκό, και το ζευγάρι κατέφυγε στην Κόρινθο, όπου έζησε επί δέκα χρόνια. Εκεί όμως ο Ιάσονας διέπραξε την ύβρη που κατέστρεψε τη ζωή του: αποφάσισε να εγκαταλείψει τη βάρβαρη Μήδεια για να παντρευτεί τη νεαρή πριγκίπισσα Γλαύκη, κόρη του βασιλιά Κρέοντα, επιδιώκοντας πολιτική εξουσία. Η εκδίκηση της απατημένης Μήδειας υπήρξε συντριπτική: έστειλε στη νύφη έναν δηλητηριασμένο πέπλο που την έκαψε ζωντανή μαζί με τον πατέρα της, και στη συνέχεια κατέσφαξε τα ίδια της τα παιδιά με τον Ιάσονα, διαφεύγοντας πάνω στο φτερωτό άρμα του Ήλιου. Ο Ιάσονας έμεινε μόνος, έκπτωτος, στερημένος από δόξα και οικογένεια, περιπλανώμενος ως ράκος. Βρήκε τον θάνατο γερασμένος, όταν κάθισε να ξαποστάσει κάτω από τη σάπια πρύμνη της παλιάς του Αργούς, η οποία κατέρρευσε και τον συνέθλιψε.
Οι 10 Σπουδαιότεροι Μύθοι του Ιάσονα
Η Διάσωση της Ήρας στον Ποταμό Άναυρο
Στο κατέβασμά του από το Πήλιο προς την Ιωλκό, ο Ιάσονας βρήκε στις όχθες του ποταμού Αναύρου την Ήρα μεταμορφωμένη σε γριά και την πέρασε στην πλάτη του απέναντι. Στη διάβαση έχασε το ένα του σανδάλι, κερδίζοντας όμως την αιώνια θεϊκή προστασία της βασίλισσας των θεών.
Η Εμφάνιση στην Ιωλκό και η Απαίτηση για το Δέρας
Ο βασιλιάς Πελίας τρομοκρατήθηκε βλέποντας τον Ιάσονα να εμφανίζεται με ένα μόνο σανδάλι, θυμούμενος τον χρησμό. Για να τον απομακρύνει οριστικά, του ανέθεσε να ταξιδέψει στην άκρη του κόσμου και να φέρει το Χρυσόμαλλο Δέρας από την Κολχίδα, πιστεύοντας ότι δεν θα επέστρεφε ποτέ ζωντανός.
Η Ναυπήγηση της Αργούς με το Μαντικό Ξύλο
Με την καθοδήγηση της Αθηνάς, ναυπηγήθηκε η πεντηκόντορος «Αργώ». Στην πλώρη της τοποθετήθηκε ένα κομμάτι από την ιερή δρυ του μαντείου της Δωδώνης, το οποίο είχε ανθρώπινη λαλιά και προειδοποιούσε τους ναύτες για τους επερχόμενους κινδύνους.
Η Στάση στη Λήμνο και οι Γυναίκες της Υψιπύλης
Οι Αργοναύτες προσέγγισαν τη Λήμνο, όπου οι γυναίκες του νησιού είχαν εξοντώσει όλους τους άνδρες λόγω της κατάρας της Αφροδίτης. Η βασίλισσα Υψιπύλη φιλοξένησε τον Ιάσονα και το πλήρωμά του, οι οποίοι έμειναν εκεί για μήνες δημιουργώντας μια νέα γενιά κατοίκων πριν συνεχίσουν το ταξίδι.
Η Απελευθέρωση του Μάντη Φινέα από τις Άρπυιες
Στη Θράκη συνάντησαν τον τυφλό μάντη Φινέα, τον οποίο βασάνιζαν οι τερατώδεις Άρπυιες αρπάζοντας και μολύνοντας το φαγητό του. Οι φτερωτοί γιοι του Βορέα, Ζήτης και Κάλαϊς, καταδίωξαν τα τέρατα στα πέρατα του κόσμου, και ως αντάλλαγμα ο Φινέας αποκάλυψε το μυστικό για το ασφαλές πέρασμα των Συμπληγάδων.
Το Πέρασμα από τις Συμπληγάδες Πέτρες
Κατά την υπόδειξη του μάντη Φινέα, ο Εύφημος άφησε ένα περιστέρι να πετάξει πρώτο ανάμεσα στις Συμπληγάδες Πέτρες. Καθώς οι βράχοι έκλεισαν κόβοντας μόνο τα φτερά της ουράς του και άνοιξαν ξανά, οι Αργοναύτες κωπηλάτησαν με όλη τους τη δύναμη και πέρασαν, καθιστώντας τους βράχους για πάντα ακίνητους.
Η Ζεύξη των Χαλκόποδων Πυρπνόων Ταύρων
Ο βασιλιάς Αιήτης απαίτησε από τον Ιάσονα να δαμάσει δύο αγριεμένους ταύρους με χάλκινα πόδια που ξερνούσαν φωτιά. Αφού άλειψε το σώμα και την ασπίδα του με το φάρμακο της Μήδειας, ο Ιάσονας άντεξε τις φλόγες των ταύρων, τους έζεψε στον αδαμάντινο ζυγό και όργωσε το πεδίο του Άρη.
Η Σπορά των Δοντιών του Δράκοντα και οι Σπαρτοί
Στα αυλάκια του οργωμένου αγρού ο Ιάσονας έσπειρε τα δόντια του δράκοντα, απ' όπου ξεφύτρωσαν πάνοπλοι Γηγενείς πολεμιστές. Τότε ο ήρωας έριξε έναν μεγάλο λίθο στη μέση τους· εκείνοι άρχισαν να χτυπούν ο ένας τον άλλον και ο Ιάσονας τους εξόντωσε.
Η Ύπνωση του Δράκοντα και η Κατάκτηση του Δέρατος
Στο σκοτεινό ιερό άλσος, ο τεράστιος ακοίμητος δράκοντας φύλαγε το Χρυσόμαλλο Δέρας πάνω σε μια βελανιδιά. Η Μήδεια ράντισε τα μάτια του με υπνωτικά βότανα και έψαλε μαγικές επικλήσεις, κάνοντας το τέρας να αποκοιμηθεί βαθιά, επιτρέποντας στον Ιάσονα να ξεκρεμάσει το θρυλικό κειμήλιο.
Η Καταστροφή του Χάλκινου Γίγαντα Τάλω στην Κρήτη
Στο ταξίδι της επιστροφής, η Αργώ προσέγγισε την Κρήτη, την οποία φρουρούσε ο μυθικός χάλκινος αυτόματος φύλακας Τάλως, πετώντας τεράστιους βράχους στα πλοία. Η Μήδεια με μαγικά ξόρκια θόλωσε το μυαλό του, κάνοντάς τον να χτυπήσει τον αστράγαλό του σε μια πέτρα και να αποσφραγιστεί το χάλκινο καρφί που συγκρατούσε το θείο ιχώρ του, με αποτέλεσμα να καταρρεύσει νεκρός.
Δείτε τη θέση του Ιάσονα στο Γενεαλογικό Δέντρο
Εξερευνήστε τις διακλαδώσεις και τους θεϊκούς δεσμούς, από το αρχέγονο Χάος μέχρι τους ήρωες.