Αχιλλέας
Ο γιος του Πηλέα και της Θέτιδας, πρώτος των Αχαιών στην Τροία
Ταυτότητα & Ιερά Στοιχεία
Κύρια Ιερά Κέντρα & Τόποι Λατρείας
Μυθολογική Αφήγηση & Συμβολισμός
Ο Αχιλλέας, γιος του βασιλιά των Μυρμιδόνων Πηλέα και της Νηρηίδας Θέτιδας, είναι ο κεντρικός ήρωας της Ιλιάδας του Ομήρου και ο γενναιότερος πολεμιστής των Αχαιών στην Τροία. Αφού ανατράφηκε στο Πήλιο από τον Κένταυρο Χείρωνα, επέλεξε μια σύντομη ζωή με υστεροφημία στην Τροία αντί μιας μακράς και άσημης ζωής στη Φθία. Η οργή του («μῆνις») εναντίον του Αγαμέμνονα, ο θρήνος του για τον θάνατο του Πατρόκλου και η μονομαχία του με τον Έκτορα αποτελούν τον άξονα του ομηρικού έπους.
«Μῆνιν ἄειδε, θεά, Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος / οὐλομένην, ἣ μυρί᾽ Ἀχαιοῖς ἄλγε᾽ ἔθηκε, / πολλὰς δ᾽ ἰφθίμους ψυχὰς Ἄϊδι προΐαψεν / ἡρώων, αὐτοὺς δὲ ἑλώρια τεῦχε κύνεσσιν / οἰωνοῖσί τε πᾶσι· Διὸς δ᾽ ἐτελείετο βουλή.»
Τον θυμό ψάλε, θεά, του Πηλείδη Αχιλλέα, τον όλεθρο που χίλια βάσανα έφερε στους Αχαιούς, κι έστειλε στον Άδη τόσες ανδρειωμένες ψυχές ηρώων, κι άφησε τα κορμιά τους βορά στα σκυλιά και σε όλα τα όρνεα· κι έτσι εκπληρωνόταν η βουλή του Δία.
Η Θεϊκή Προφητεία της Θέτιδας και το Αχίλλειο Ύδωρ της Στυγός
Πριν ακόμη γεννηθεί ο Αχιλλέας, η μοίρα της μητέρας του είχε συγκλονίσει τον Όλυμπο: ο Δίας και ο Ποσειδώνας είχαν διεκδικήσει τη Νηρηίδα Θέτιδα, αλλά υπαναχώρησαν έντρομοι όταν ο Προμηθέας αποκάλυψε τον χρησμό ότι ο γιος της θα γινόταν ισχυρότερος από τον πατέρα του. Έτσι, εξαναγκάστηκε να παντρευτεί τον θνητό Πηλέα. Για να κάνει το παιδί της αθάνατο και άτρωτο, η Θέτιδα (σύμφωνα με τη μεταγενέστερη παράδοση του Στατίου) βύθισε το βρέφος στα νερά της Στυγός στον Άδη, κρατώντας το από τη φτέρνα. Ωστόσο, η πτέρνα από την οποία το κρατούσε δεν βράχηκε ποτέ από το μαγικό νερό, παραμένοντας το μοιραίο αδύναμο σημείο του.
Σε νεαρή ηλικία, ο πατέρας του τον εμπιστεύτηκε στον σοφό Κένταυρο Χείρωνα στα δάση του Πηλίου. Εκεί ο Αχιλλέας τράφηκε με μυελό λεόντων, αγριόχοιρων και αρκούδων, μαθαίνοντας την τέχνη του κυνηγιού, την οπλομαχία, τη θεραπευτική ιατρική και τη μουσική με την κιθάρα. Ήταν τόσο γοργοπόδαρος («πόδας ὠκύς») που μπορούσε να φτάσει και να πιάσει τα ελάφια στο τρέξιμο χωρίς τη βοήθεια σκύλων.
Η Κρυψώνα στη Σκύρο και η Αποκάλυψη από τον Οδυσσέα
Επειδή η Θέτιδα γνώριζε από χρησμό ότι ο γιος της θα έπεφτε στην Τροία αν συμμετείχε στην εκστρατεία, τον έκρυψε στη Σκύρο στο παλάτι του βασιλιά Λυκομήδη, ντυμένο με γυναικεία ρούχα ανάμεσα στις κόρες του βασιλιά με το όνομα «Πύρρα». Εκεί ερωτεύτηκε τη Δηιδάμεια και απέκτησε μαζί της τον Νεοπτόλεμο. Ωστόσο, ο μάντης Κάλχας προφήτευσε ότι η Τροία δεν θα έπεφτε ποτέ χωρίς τη συμμετοχή του Αχιλλέα.
Ο πολυμήχανος Οδυσσέας ταξίδεψε στη Σκύρο μεταμφιεσμένος σε πραματευτή. Άπλωσε μπροστά στις κοπέλες πολύτιμα κοσμήματα, μεταξωτά υφάσματα, αλλά ανάμεσά τους τοποθέτησε ένα λαμπρό ξίφος και μια ασπίδα. Την ώρα που οι κοπέλες περιεργάζονταν τα στολίδια, ένας ξαφνικός ήχος πολεμικής σάλπιγγας αντήχησε στην αυλή: ενώ οι πριγκίπισσες τράπηκαν σε φυγή, ο νεαρός Αχιλλέας όρμησε ενστικτωδώς και άρπαξε τα όπλα, αποκαλύπτοντας την ταυτότητά του και αποδεχόμενος το ηρωικό κάλεσμα της μοίρας.
Η Καταστροφική Μήνις και η Απόσυρση από τον Πόλεμο
Στον δέκατο χρόνο της πολιορκίας της Τροίας, ο αρχιστράτηγος Αγαμέμνονας, αναγκασμένος να επιστρέψει τη Χρυσηίδα στον πατέρα της για να σταματήσει ο λοιμός του Απόλλωνα, απαίτησε και αφαίρεσε αυθαίρετα από τον Αχιλλέας το δικό του πολεμικό λάφυρο, την πανέμορφη Βρισηίδα. Βαθιά προσβεβλημένος στην τιμή του, ο Αχιλλέας τράβηξε το ξίφος του για να σκοτώσει τον Αγαμέμνονα, αλλά συγκρατήθηκε την τελευταία στιγμή από την ίδια την Αθηνά που τον άρπαξε από τα χρυσά μαλλιά.
Ο Αχιλλέας αποσύρθηκε τότε στις σκηνές του μαζί με τους Μυρμιδόνες, αρνούμενος να πολεμήσει, και ζήτησε από τη Θέτιδα να παρακαλέσει τον Δία να δώσει προσωρινά τη νίκη στους Τρώες. Χωρίς την τρομερή παρουσία του Αχιλλέα στο πεδίο της μάχης, οι Έλληνες υπέστησαν συντριπτικές ήττες, με τον Έκτορα να φτάνει μέχρι τα καράβια τους και να επιχειρεί να τα πυρπολήσει, φέρνοντας την εκστρατεία στο χείλος του αφανισμού.
Ο Θάνατος του Πατρόκλου, ο Έκτορας και το Μοιραίο Βέλος
Μπροστά στην καταστροφή των Αχαιών, ο καρδιακός φίλος του Αχιλλέα, Πάτροκλος, φόρεσε τη θρυλική πανοπλία του ήρωα για να εκφοβίσει τους Τρώες, αλλά σκοτώθηκε τραγικά από τον Έκτορα. Το νέο του θανάτου του Πατρόκλου συγκλόνισε τον Αχιλλέα, ο οποίος ξέσπασε σε θρήνο, πασπάλισε το πρόσωπό του με στάχτη και ορκίστηκε ανελέητη εκδίκηση. Η Θέτιδα έφερε τότε στον γιο της τη νέα πανοπλία και την περίτεχνη ασπίδα που σφυρηλάτησε ο Ήφαιστος.
Όταν ο Αχιλλέας μπήκε ξανά στη μάχη, γέμισε το ρεύμα του Σκαμάνδρου με νεκρούς Τρώες και μονομάχησε με τον Έκτορα μπροστά στις Σκαιές Πύλες. Αφού τον σκότωσε, έδεσε το πτώμα του πίσω από το άρμα του και το έσερνε επί δώδεκα ημέρες γύρω από τα τείχη, μέχρι που ο γηραιός βασιλιάς Πρίαμος ήρθε κρυφά στη σκηνή του ικετεύοντας για τα λείψανα του γιου του. Ο Αχιλλέας, συγκινημένος από το θάρρος του πατέρα, έκλαψε μαζί του και παρέδωσε τον νεκρό. Λίγο καιρό αργότερα, ενώ πολεμούσε κοντά στα τείχη, ο Πάρης, καθοδηγούμενος από τον θεό Απόλλωνα, εκτόξευσε ένα βέλος που βρήκε τον Αχιλλέα στην ευάλωτη δεξιά του πτέρνα, τερματίζοντας τη ζωή του μεγαλύτερου ήρωα της αρχαιότητας.
Οι 10 Σπουδαιότεροι Μύθοι του Αχιλλέα
Η Βάπτιση στη Στύγα και η Άτρωτη Σάρκα
Η θεά Θέτιδα, επιθυμώντας να κάνει τον γιο της αθάνατο, τον μετέφερε κρυφά στον Κάτω Κόσμο και τον βύθισε στα ιερά νερά της Στυγός. Ολόκληρο το σώμα του έγινε απόρθητο σε κάθε χτύπημα όπλου, εκτός από τη δεξιά του πτέρνα από την οποία τον κρατούσε, η οποία παρέμεινε θνητή.
Η Μαθητεία στο Πήλιο πλάι στον Χείρωνα
Στις κορυφές του Πηλίου, ο Αχιλλέας εκπαιδεύτηκε από τον πάνσοφο Κένταυρο Χείρωνα. Κοντά στον Χείρωνα τρεφόταν με σπλάχνα λιονταριών και αγριογούρουνων και ασκήθηκε στο κυνήγι, την ιατρική των τραυμάτων και τη λύρα.
Η Μεταμφίεση στη Σκύρο ανάμεσα στις Πριγκίπισσες
Για να τον σώσει από τον βέβαιο θάνατο στην Τροία, η μητέρα του τον έκρυψε στο παλάτι του Λυκομήδη στη Σκύρο ντυμένο γυναίκα με το όνομα «Πύρρα». Ο Οδυσσέας ξεσκέπασε τη μεταμφίεσή του τοποθετώντας όπλα ανάμεσα σε κοσμήματα και ηχώντας ξαφνικά πολεμική σάλπιγγα, στην οποία ο Αχιλλέας αντέδρασε αρπάζοντας αμέσως το σπαθί.
Η Ίαση του Τήλεφου με τη Σκουριά του Πηλιάδος Δόρατος
Στην πρώτη απόβαση στη Μυσία, ο Αχιλλέας πλήγωσε βαριά τον βασιλιά Τήλεφο με το βαρύ δόρυ του Πηλέα. Όταν το μαντείο είπε ότι «ο τρώσας και ιάσεται» (αυτός που πλήγωσε αυτός θα γιατρέψει), ο Τήλεφος κατέφυγε στους Αχαιούς και ο Αχιλλέας τον θεράπευσε ξύνοντας ρινίσματα σκουριάς από την αιχμή του δόρατός του πάνω στην πληγή.
Η Ενέδρα στον Τρωίλο στις Κρήνες της Τροίας
Σύμφωνα με τον χρησμό, αν ο νεαρός πρίγκιπας Τρωίλος έφτανε τα είκοσι του χρόνια, η Τροία δεν θα έπεφτε ποτέ. Ο Αχιλλέας του έστησε ενέδρα έξω από τα τείχη ενώ πότιζε τα άλογά του στο ιερό του Απόλλωνα Θυμβραίου και τον εξόντωσε, προκαλώντας την άσβεστη μήνι του θεού.
Η Μήνις για τη Βρισηίδα και η Αποχή από τη Μάχη
Όταν ο Αγαμέμνονας του αφαίρεσε άδικα τη Βρισηίδα, ο Αχιλλέας κλείστηκε στις σκηνές του αρνούμενος να πολεμήσει. Η απουσία του έφερε τους Αχαιούς στα πρόθυρα του ολέθρου, καθώς οι Τρώες υπό τον Έκτορα έφτασαν να καίνε τα ελληνικά πλοία, δείχνοντας ότι η αξία του ενός ήρωα έκρινε τη μοίρα ολόκληρου του στρατού.
Η Κατασκευή της Ουράνιας Πανοπλίας από τον Ήφαιστο
Μετά τον θάνατο του Πατρόκλου, η Θέτιδα ανέβηκε στον Όλυμπο και ζήτησε από τον Ήφαιστο να φτιάξει νέα άρματα για τον γιο της. Ο Ήφαιστος σφυρηλάτησε μέσα σε μία νύχτα τη νέα πανοπλία και την πεντάπτυχη ασπίδα, πάνω στην οποία απεικόνισε τη γη, τον ουρανό, τη θάλασσα και τις πόλεις των θνητών.
Η Πάλη με τον Ποταμό Σκάμανδρο
Κατά την επιστροφή του στη μάχη, ο Αχιλλέας σκότωσε τόσους Τρώες μέσα στην κοίτη του Σκαμάνδρου, ώστε το ρεύμα του ποταμού φράχτηκε από τα σώματα. Ο ποτάμιος θεός Ξάνθος (Σκάμανδρος) φούσκωσε τότε τα κύματά του για να πνίξει τον Πηλείδη, ώσπου ο Ήφαιστος έκαψε με τις φλόγες του την όχθη και ανάγκασε τον ποταμό να υποχωρήσει.
Η Μονομαχία με τον Έκτορα και τα Λύτρα του Πριάμου
Μπροστά στα μάτια των Τρώων πάνω από τα τείχη, ο Αχιλλέας καταδίωξε και σκότωσε τον Έκτορα, εκδικούμενος τον Πάτροκλο. Μετά από μέρες βεβήλωσης του νεκρού, ο γηραιός Πρίαμος εισήλθε μόνος στη σκηνή του ήρωα για να φιλήσει τα χέρια που του σκότωσαν τα παιδιά: συγκινημένος, ο Αχιλλέας επέδειξε βαθιά τραγική μεγαλοψυχία παραδίδοντας το σώμα για ταφή.
Το Βέλος του Πάρη και ο Θάνατος στις Σκαιές Πύλες
Αφού εξόντωσε τη βασίλισσα των Αμαζόνων Πενθεσίλεια και τον βασιλιά της Αιθιοπίας Μέμνονα, ο Αχιλλέας όρμησε προς τις Σκαιές Πύλες της Τροίας. Εκεί, ο Πάρης εξαπέλυσε ένα βέλος το οποίο ο θεός Απόλλωνας οδήγησε με ακρίβεια στη δεξιά πτέρνα του ήρωα, κόβοντας το νήμα της ζωής του μέγιστου των Αχαιών.
Δείτε τη θέση του Αχιλλέα στο Γενεαλογικό Δέντρο
Εξερευνήστε τις διακλαδώσεις και τους θεϊκούς δεσμούς, από το αρχέγονο Χάος μέχρι τους ήρωες.